 
 |  Szanowny Czytelniku, Niniejsza zakładka dotyczy jednego z najważniejszych kierunków w psychologii tj. Humanistycznego. Jest mi on najbliższy ze wszystkich i w dużym skrócie opiera się na nast. założeniach: - człowiek jest z natury dobry - naturalną potrzebą człowieka jest stawanie się lepszym i takim też czynienie świata wokół siebie przez realizację indywidualnego potencjału - podkreśla się indywidualną i niepowtarzalną wartość jednostki oraz jej zdolność do bycia kreatywną, aktywną częścią środowiska, w którym żyje - wartość subiektywnej percepcji i rozumienia świata przez poszczególnego człowieka ma większą wartość niż obiektywna rzeczywistość Poniżej znajdziesz podstawowe informacje, co to jest psychologia humanistyczna i jakie założenia wnosi szkoła psychoterapii Carla Rogersa (jednego z głównych przedstawicieli psychologii humanistycznej) w zakres pomocy psychologicznej. Informacje te mają przystepną i syntetyczną treść. Autorem ich jest Prof. dr hab. n. med. Andrzej Brodziak (Śląski Uniwersytet Medyczny), któremu dziękuję za zgodę na ich wykorzystanie. Szkoła Psychoterapii według Carla Rogersa.  Czy istnieje trzecia droga, czyli czy jest możliwe zaproponowanie procedury psychoterapeutycznej innej od podejścia psychodynamicznego, czyli szkoły wywodzącej się z psychoanalizy Freudowskiej jak i też odmiennego od podejścia kognicyjno - behavioralnego Alberta Ellisa i Aarona Becka? Podstawowe założenia teoretyczne. Aby zrozumieć odmienność Rogersowskiego podejścia psychoterapeutycznego najlepiej jest prześledzić rozwój jego doświadczeń i myśli. Wpierw dotyczyły one sił motywujących człowieka do jego działań. Freud nazywał je popędami. C. Rogers mówił raczej o tzw. motivational drives. W swoich zapatrywaniach na owe siły kierujące postępowaniem ludzi przeciwstawił się zarówno poglądom Freuda, który sądził, że człowiek jest zdany na łaskę niekontrolowanych, bo podświadomych instynktów, jak i szkole psychoterapii behavioralnej, która zakłada, że zachowanie człowieka jest determinowane przez otoczenie i narzucone przez nie wzorce zachowania. Poglądy C. Rogersa dotyczące natury człowieka są optymistyczne. Sądzi on, że człowiek dysponuje "własnym potencjałem rozwoju". Co więcej zakłada on, że człowiek (człowiek w dobrej kondycji psychicznej), w istocie jest z natury ukierunkowany na przyszłość, lubi współdziałać z innymi, jest racjonalny, realistyczny, a więc nie destruktywny jak zakładał to Freud. Rogers był naukowcem, obserwatorem, sprawdzał doświadczalnie swoje tezy. Był człowiekiem otwartym na krytykę. Działając w taki właśnie sposób przyjrzał się "sposobowi komunikowania się dwojga ludzi". Odkrył on, że ludźmi kieruje "tendencja to uaktualniania, rozwoju swoich potencjalnych możliwości" (an actualising tendency, actualisation of its potentialities). Sądził on iż ludzie jako układy "samo-regulujące się" mają inklinację do uwalniania się od "kontroli zewnętrznej". Co więcej, podkreślał on iż ludzie na zasadzie sprzężenia zwrotnego - uczą się na swoich własnych błędach. Rogers nazywał taką umiejętność terminem "the organismic valuing process". Kluczowym pojęciem teorii Rogersa jest tzw. "self - concept", czyli "wyobrażenie siebie samego takim jakim chciałoby się być jak i swojej przyszłości". Można by powiedzieć hasłowo iż chodzi tu o "pomysł na siebie". Oczywiście Rogers, tworząc swoją teorię, musiał odpowiedzieć na pytanie dlaczego niektórzy ludzie popadają czasami w konflikt ze samym sobą i działania destruktywne. Rogers wywnioskował ze swoich obserwacji i badań, że na w/w "tendencję uaktualniania, rozwoju swoich potencjalnych możliwości" nakłada się inna inklinacja, która wywodzi się jednak z podświadomych pokładów psychiki. Człowiek zdrowy (człowiek w dobrej kondycji psychicznej) uświadamia sobie bodźce dotyczące zachowania, jakie pochodzą z podświadomości. Jeśli ktoś nie uświadamia sobie tych mechanizmów wtedy jego "tendencja to uaktualniania, rozwoju swoich potencjalnych możliwości" jest zakłócona. Carl Rogers wyjaśnia ponadto w jaki sposób powstają owe motywy zakłócające proces aktualizacji siebie. Otóż, podkreśla on, iż w procesie wychowywania do umysłu dziecka są wtłaczane liczne "nakazy i zakazy", które czasami skutecznie blokują naturalny proces "aktualizacji pomysłu na siebie". W rezultacie na samopoczucie lub ogólniej kondycję psychiczną człowieka wpływają dwie siły : (1) "inklinacja do naturalnego, zgodnego z wrodzonym potencjałem rozwoju pomysłu na siebie" i przeciwdziałająca siła (2) "nie uświadamianych lub słabo uświadamianych nakazów i zakazów - kierujących jednak zachowaniem. Wymienione dwa motywy wpływające na zachowanie człowieka, mogą być w większej lub mniejszej sprzeczności. Jeśli zachodzi znaczna ich rozbieżność człowiek odczuwa stałe napięcie, a jego działania mogą być irracjonalne. Powyższe założenia teoretyczne pozwoliły autorowi na sformułowanie oryginalnej i konkretnej metody terapeutycznej. Skoro tendencja do aktualizowania siebie (pomysłu na siebie) może być znacznie zakłócona, należy więc obmyślić warunki kiedy owa "inklinacja do uaktualniania, rozwoju swoich potencjalnych możliwości" mogłaby być "wzmocniona". Sprowadzałoby się to do sformułowania nowych zasad psychoterapii. Autor po wielu latach przemyśleń i prób sformułował następujące zasady "psychoterapii ukierunkowanej na osobę": 1. Konieczne jest ustanowienie relacji terapeutycznej pomiędzy doradcą (counselor) a tzw. klientem. Rogers preferował termin "klient" w miejsce określenia "pacjent", gdyż wierzył właśnie we własne "zasoby i potencjalne możliwości samo-uzdrawiania się poszczególnych osób". 2. Proces terapeutyczny rozpoczyna się dopiero wtedy gdy pewna osoba odczuwając przewlekłe napięcie lub ma poczucie "niezgodności, niestosowności" w różnych aspektach swojego życia zgłasza się do "doradcy". 3. Osoba przejmująca rolę terapeuty powinna być pozbawiona w/w odczuć napięcia i "niezgodności". 4. Terapeuta powinien być zdolny do szczerego, niczym nie uwarunkowanego, empatycznego słuchania, rozumienia i wspierania wypowiedzi swojego "klienta". 5. Wytworzenie atmosfery przyjaznego słuchania, akceptowania i przyjacielskiego doradzania (wspierania) jest podstawowym czynnikiem leczącym, który działa poprzez odtworzenie warunków do wznowienia procesu "aktualizowania pomysłu na siebie". 6. Podstawową umiejętnością terapeuty, stosującego się do zaleceń omawianego tu podejścia psychoterapeutycznego jest wytwarzanie przyjaznej atmosfery w której "klient" nie jest "oceniany", w której czuje się akceptowany , tak aby, w rozmowach z terapeutą nie musiał on bronić "swojego pomysłu na siebie", aby mógł wrócić do jego "aktualizacji". Powinno to zredukować napięcie i odblokować jego zdolności do rozwoju samego siebie, według jego własnych zamiarów. 7. Celem terapii jest nie tylko uwolnienie i rozwój własnego potencjału klienta, ale i także przywrócenie sprawnego funkcjonowania społecznego oraz "przypomnienia sensu i celi życiowych". 8. Rogers podkreślał, że skuteczność jego podejścia psychoterapeutycznego nie tyle zależy od "akademickiej wiedzy" ile od umiejętności wytwarzania przyjacielskiej, przyjaznej, empatycznej atmosfery w relacji z "klientem". Pod koniec 2007 roku udało mi się z pomocą innych życzliwych osób zarejestrować "Polskie Towarzystwo Psychologii Humanistycznej". Celem jego jest przede wszystkim propagowanie idei psychologii humanistycznej, propagowanie ich praktycznego wykorzystania oraz udzielanie pomocy psychologicznej. We wczesnych latach 60-ch ubiegłego wieku po raz pierwszy utworzyli identyczne w USA m.in. Carl Rogers, Rollo May, Abraham Maslow. Było to przyczynkiem do powstania tzw. "trzeciej siły" w psychologii po psychoanalizie oraz behawioryzmie a jednocześnie będącej w opozycji do tych dwóch ostatnich. W Polsce nigdy taka wspólnota nie była założona, mimo, że Carl Rogers dwukrotnie odwiedzał Polskę spotykając się z bardzo ciepłym przyjęciem. Choć kierunek określany był przez polskich psychologów jako "Rogersowski" a więc jednoznacznie rozpoznawalny - to na szerszą skalę jego elementy starał sie stosować tylko psycholog, psychiatra Kazimierz Dąbrowski. Dzisiaj mówi się o psychologii humanistycznej nie tylko jako sposobie pomagania innym w psychoterapii, ale również jako "sposobie bycia" implantowanym często do systemów edukacyjnych czy programów zarządzania ludźmi. Dopóki nie będzie polskiej strony www, zachęcam do wizytowania witryny Amerykańskiego Stowarzyszenia Psychologii Humanistycznej - www.ahpweb.org . Kontakt: Polskie Towarzystwo Psychologii Humanistycznej ul.Hieronima 4/30 03-243 Warszawa tel. 22 614-04-04 e-mail: kontakt@pomoc-psychologiczna.com |